حادثه کربلا، حادثه‌ای بی همتا و حرکت سید الشهداء حرکتی بزرگ و بی مثال در تاریخ اسلام است که همیشه زنده و پویا و الهام بخش بوده و پیوسته درحال فروغ افزونتر و تأثیر گذاری بیشتر است. بی تردید اندیشیدن درعظمت این حادثه و آفرینندگان آن و نیز تأمل کردن در پرتو و آثار فزاینده ای که از زمان وقوع تا کنون داشته و در آینده خواهد داشت، می تواند زوایای بیشتری از این عظمت واعجاز انگیز بودن آن را برای زائر آشکار نماید. تفکر و تأمل در بزرگی و عظمت سید الشهداء و تجلی فضیلتهایی که از آن حضرت در کربلا نمایان شده، اندیشه در مصائب کاوران اسراء کربلا در مسیر کربلا تا کوفه و شام و برگشت به مدینه و صبر و شجاعت آنان، تفکردر راز ماندگاری حادثه کربلا و پویایی و پر فروغی فزاینده آن و بویژه اندیشیدن و تأمل در ایثار و اهتمام مردم ولایتمدار شیعه عراق در ایام اربعین به مراسم اربعین می تواند بر معرفت و پیوند عاطفی و معنوی زائر باسید الشهداء و یارانش را دو چندان نماید

سفر اربعین و دور شدن از دغدغه های کاری و اداری و مسائل روز مره زندگی، فرصت مناسبی برای اندیشیدن در وضعیت و حالات خویشتن است. فرصت پیش آمده در مسیر پیاده روی نجف تا کربلا بویژه در سحر های آن، به زائر کمک می کند تا بازگشتی به خویشتن داشته باشد، خود را ارزیابی کند و وزن و مقدار خود در بعد معنوی و ساحت بندگی را بسنجد و بر اساس آن برای آینده معنوی خود برنامه ریزی کند و از حضرت سید الشهدا علیه السلام در این مسیر مدد بجوید

رهبر انقلاب در یکی از سخنرانی‌های خود می‌فرمایند: هیئت‌های مذهبی باید کلاس درس باشند؛ یعنی اگر کسی ده جلسه یا یک دهه رفت پای منبری نشست، آخر دهه احساس کند یک مطلب را فهمیده است. این جزء نقص‌های کنونی کشور ماست. برای حل این موضوع که از دغدغه‌های رهبر معظم انقلاب است، چه باید کرد؟

هیئت یعنی کلاس درس و حتی حضرت آقا در یکی از دیدارهایشان با مداحان فرمودند مداحی یعنی معلمی. به نظر می‌رسد یک کلاس موفق و پرثمر باید دارای این خصوصیات باشد: اول خود معلم باید شاخصه‌های لازم را داشته باشد. مداحی به‌مثابه‌ی معلمی زمانی به ثمر می‌نشیند که مداح دارای منظومه‌ی فکری و شناخت و مطالعات دینی با تکیه بر منابع اصیل دینی مانند آثار امام خمینی رحمه‌الله‌علیه، رهبر معظم انقلاب، شهید مطهری، آیت‌الله مصباح و سایر بزرگان باشد. مداح تا خود شاگردی علما و بزرگان دین را نکند، نمی‌تواند جریان‌ساز و معلم باشد.

در یک کلاس درس، مواد آموزشی و اهداف آن ترسیم شده است، اما متأسفانه در هیئت مشکل بزرگی داریم. حرکت هیئت‌ها مبنی بر یک برنامه‌ی منسجم و نظام‌مند که از یک اتاق‌فکر تراز انقلاب اسلامی نشئت گرفته باشد، نیست. البته حرکت‌هایی انجام گرفته است، ولی به‌هیچ‌وجه راضی‌کننده و کافی نیست و باید هرچه زودتر برای این داستان فکری شود.

مداح باید روی روضه و سینه‌زنی کار عمیق کرده باشد. علاوه بر اینکه چیزهایی بخواند که براساس منابع اصیل دینی باشد. باید مخاطبش را هم جلو ببرد؛ یعنی مخاطب بعد از یک دهه شرکت در هیئت، یک گره از گره‌های ذهنی‌اش باز شده یا مطلبی جدید آموخته باشد.

مداحی یک هنر است. مداح علاوه بر مطالبی که به‌صورت عیان ذکر می‌کند، باید روی ضمیر ناخودآگاه مخاطب هم کار کند. به‌طور مثال، رهبر معظم انقلاب که نگاه‌ها و مبانی ایشان مبتنی بر قرآن و سیره‌ی اهل‌بیت علیهم‌السلام است، بارها پیرامون تکریم نسل جوان، تأثیر نسل جوان در حل بحران‌ها و استفاده از جوان در مسائل و کارهای محوری و مهم، سخنانی را فرموده‌اند. سیره‌ی سیدالشهدا علیه‌السلام را هم که نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که سیدالشهدا در ماجرای کربلا برای جوانان یک نقش محوری تعریف کرده‌اند. جوانان آن دوره هم به‌خوبی توانسته‌اند در موقعیت‌های حساس نقش ایفا کنند و این در منابع و مقاتل واقعاً مشهود است. وقتی مداح این مسئله را متوجه شد و از آن در روضه‌ی خود بهره گرفت، آن‌وقت روضه‌ای که می‌خواند، درحالی‌که عمیق و اصیل است، ناظر به مسائل روز جامعه و مثل یک کلاس درس است که به مخاطب به شکل غیرمستقیم می‌گوید ببین سیدالشهدا چگونه برای جوانان ارزش قائل بود و به آن‌ها مسئولیت می‌سپرد، ببین جوانان بنی‌هاشم در موقعیت‌های حساس و بحرانی کربلا چگونه به‌صورت موفق نقش‌آفرینی کردند. اگر می‌خواهی امروز حسینی باشی، باید این‌گونه باشی. آن‌وقت هیئت می‌شود کلاس درس.

همچنین هیئت باید علاوه بر جلسات عمومی که دارد، یک‌سری کلاس‌های خصوصی‌تر در وقتی گسترده‌تر داشته باشد که در آن‌ها مباحثی را مطرح کنند که احتیاج به بسط بیشتری دارند و عمیق‌تر هستند.

‌بخش هایی از گفتوگو با حاج مهدی سلحشور

* هرساله با شروع ماه محرم شاهد ورود چهره‎های جوان و سبک‎های جدیدی در مداحی هستیم که برخی از آن‌ها در شأن اهل بیت(ع) و یک هیئت مذهبی نیست؛ اما خیلی زود چهره می‎شوند و گا‌ها به سبک و سیاق خود نیز ادامه می‎دهند که بعضا آسیب و لطمه‎هایی را هم به بدنه هیئت‎های مذهبی می‎زنند، چرایی این اتفاق و راهکار مقابله با آن چیست؟

ماه محرم و شروع اتفاقات آن حرکت الهی و فرصتی بزرگ برای نشر معارف دین اسلام است و خوشا به حال کسی که از این موقعیت خوب استفاده می‌کند. خوشا به حال کسی که اگر در این ماه مداحی می‎کند، برای چهره شدن، بیهوده گویی نمی‌کند و رسالتش را به درستی انجام می‎دهد. وظیفه ما این است که مطالب را پر محتوا و پیام رسان بیان کنیم؛ اما کسی که به استاد گوش نمی‎دهد و استاد نمی‎بیند هیچ‌وقت در این عرصه ممتاز نمی‎شود.

محرم فرصتی برای هدایت است و خود انسان هم اگر به دنبال برجسته کردن خودش باشد، محرم موقعیت خوبی است، ولی اگر این برجسته شدن با چرندیات باشد این اتفاق صحیح نمی‎افتد؛ مداح ابتدا باید قیام عاشورا را برجسته کند تا خودش هم برجسته شود؛ هر حرکتی چه معنوی و چه مادی، سیر و جریان طبیعی دارد و نمی‎شود کسی که تازه زبان باز کرده با کسی که سال‎ها در این عرصه بزرگ شده با یک چشم دیده شود.

بار‌ها شنیده‎ایم که بزرگان گفته‎اند، بی پیر مرو تو در خرابات»؛ لذا هر کسی که به این عرصه وارد می‎شود، باید شاگردی کند، استاد داشته باشد و مرشدی کند تا به مقصود برسد؛ اما اگر اینطور نباشد خود او آسیبی برای هیئت امام حسین(ع) و مجلس عزاداری می‎شود؛ آدمی که ارشاد نشده باشد مانند علف هرز بار می‎آید و هر طرفی که بخواهد می‎رود، اما علفی که مدیریت شود، سبزه زیبای باغچه شده و هرجایی نمی‎روید، باغچه‎بان دور این علف را می‌زند، پر و بالش را با قیچی کوتاه می‎کند تا رشد کند و اصلاح شود.

به گزارش ایکنا؛ مرتضی طاهری

یکی از مسائل و مشکلات کنونی عزاداری امام حسین(ع) را عدم مطالعه یا مطالعه کم مداحان و اهل منبر دانست و گفت: واقعه کربلا باید مطالعه شود. کتاب‌های بسیار خوبی در این زمینه هست مثل کتاب دو جلدی تاریخ قیام و مقتل جامع سید‌الشهدا نوشته مهدی پیشوایی»، حماسه حسینی استاد مطهری»، با کاروان حسینی در شش جلد» که خواندن این کتاب موجب می‌شود موضوعات تازه‌ای در خصوص واقعه کربلا را دریابیم، کتاب آینه در کربلا» که همه جریان کربلا از منظر عبرت بررسی شده است، کتاب انصارالحسین از سید مهدی شمس‌الدین و کتاب آیینه‌داران آفتاب که تمام اصحاب حضرت بررسی و مطرح شده است.

وی در پاسخ به این سؤال که چرا علی‌رغم این همه منابع غنی، برخی مداحان مسائلی را مطرح می‌کنند که در شأن عظمت واقعه کربلا نیست؟ گفت: عادت جامعه ما فرهنگ شفاهی است و افراد بیشتر بر روی شنیده‌ها تکیه می‌کنند تا خوانده‌ها و روحیه تحقیق، مطالعه، کار و پژوهش کم است؛ اما هر کسی هر حرف و مسئله‌ای را به امام حسین(ع) نسبت می‌دهد در قبال گفته خود مسئول است پس باید دقت کند چه می‌گوید.

این پژوهشگر دینی در پایان افزود: روزگار ما روزگاری است که مخاطبان ما رشد کرده، تحصیل کرده و اهل مطالعه و کنکاش هستند و فضاهای مجازی را دنبال می‌کنند. این فضا پر است از شبهات و القائات؛ پس اهل منبر هم باید این شبهات و القائات را بشناسند و بتوانند پاسخ‌ درست و در خور توجه ارائه دهند.

محمدرضا سنگری، عاشوراپژوه، نویسنده و پژوهشگر کشورمان در گفت‌و‌گو با ایکنا؛

عید غدیر، عید بسیار بزرگ و خاطره عظیم تاریخی است.

در کار غدیر باید هدف را مشخص کرد. بنشینید و واقعا روی مسائل فکر کنید. برای این کار وقت بگذارید.

در کار فرهنگی غدیر، باید مانند علامه امینی و مرحوم سیدشرف الدین کار کرد که الغدیر و المراجعات را تحویل دادند.

کسانی به درد کار غدیر می خورند که اهل این کار باشند؛ کار در مورد غدیر باید عمیق و گسترده باشد.

کار در مورد غدیر، کاری بزرگ و پر جاذبه است.

کار در موضوع غدیر باید پیوسته و دائم باشد و در مورد غدیر باید متخصص تربیت کرد.

عید غدیر، عید ولایت است، عید ت است، عید دخالت مردم در امر حکومت است، عید آحاد ملت و امت اسلامی است.

[عید غدیر]، حقیقتا روز بزرگ و عید تعیین کننده و عظیم القدری است.

یک مداح پیشکسوت با بیان اینکه اگر فردی به عرصه مداحی وارد شود، اما شاگردی نکند و استاد نبیند، خود او آسیبی برای هیئت امام حسین (ع) می‎شود، اظهار کرد: یکی از مهمترین مکان‌هایی که به شاگردانم توصیه می‎کنم بروند و مداحان استخوان‎دار قدیمی به آن مراجعه می‎کردند، زورخانه است.

ایام سوگواری امام حسین(ع) و یاران باوفای ایشان نزدیک است؛ فرصتی که دل‎های عاشق را هوایی می‎کند و عاشقان با یکرنگی و بدون ادعا تلاش می‎کنند تا در این ایام توشه‎ای برای آخرت خود بردارند؛ بر همین اساس خیلی‎ها با حضور در مراسم عزاداری این امام بزرگوار مسیر زندگی‏شان تغییر می‎کند و با توسل به اهل بیت(ع) راهی نو برای زندگی بهتر پیدا می‎کنند؛ اینگونه است که در روایات و سیره حضرات معصومین(ع) نیز تأکید فراوانی بر عزاداری شده است چراکه این مراسم را رمز بقاء تشیع و یکی از جلوه‌های روشن محبت و پیوند مردم با اهل بیت پیامبراسلام(ص) می‎دانند.

در این میان مداحی یک هنر مذهبی است که درفرهنگ شیعه جایگاه والا و مخاطبان فراوانی دارد و شعر‌های مداحی اگر از محتوای عالی و شیوایی ادبی برخوردار باشد می‎تواند بسیار تأثیرگذار و فرهنگ‎ساز باشد؛ چرا که به واسطه مداحی دل‎ها متوجه اهل بیت(ع) می‎شود و عشق‎ها و احساس‎ها برانگیخته می‎شود؛ ازاین رهگذر پایه‎های اعتقادات دینی و باور‌های مردم نیز استحکام پیدا می‎کند و پیوند معنوی و عاطفی شیعیان با خاندان عصمت وطهارت قوی‎تروعمیق‎ترمی‎شود.

اما به راستی یک مداح اهل بیت(ع) چه ویژگی‎هایی باید داشته باشد؟ چه رسالتی دارد؟ چه آفاتی هیئت‎های مذهبی و مداحان را تهدید می‎کند؟ و چگونه باید از شیوع انحرافات و تحریف‎های این عرصه پیشگیری کرد؛

ادامه دارد

بی‌گمان بهترین روش تربیت که مبتنی بر شناخت حقیقت انسان و همه نیازهای روحی و روانی اوست‌، راه وحی است و قرآن کریم آئین خود را بهترین آیین تربیت برای کل بشر معرفی کرده است.

در آیه ۹ سوره اسرا در این رابطه آمده است: إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یِهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ وَیُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا کَبِیرًا؛ قطعا این قرآن به [آیینى] که خود پایدارتر است راه مى‏‎نماید و به آن مؤمنانى که کارهاى شایسته مى‏‌کنند مژده مى‏‌دهد که پاداشى بزرگ برایشان خواهد بود.

هر چند که به روش تربیت کودک در قرآن تصریح نشده و لکن این مطلب‌، از لابه‌لای برخی از آیات و داستان‌های قرآن کریم به زیبایی نمایان است‌.

انسان ذاتاً الگوطلب و الگوپذیر است‌. به همین جهت یکی از بهترین و کوتاه‌ترین روش‌های تربیت برای نمونه و تربیت عملی هرچه کمال و جاذبه نمونه ارائه شده بیشتر باشد. این روش کارآیی بیشتری خواهد داشت‌. تربیت ابتدایی کودک به‌طور طبیعی با روش الگویی شکل می‌گیرد؛ چراکه کودک در چند سال نخست زندگی خود، همه کارهایش را از الگوهای پیرامون خود که در درجه اول پدر و مادر» او هستند، الگوبرداری می‌کند و با تقلید از آنان رشد کرده و ساختار تربیتی‌اش سامان می‌یابد.

به‌طور کلی روش الگویی به‌عنوان تربیت عملی بر جان انسان‌ها می‌نشیند و در نفوس آن‌ها رسوخ می‌کند.به همین جهت قرآن کریم در آیه ۴۴ بقره می‌فرماید: أَتَأْمُرُون‌َ النَّاس‌َ بِالْبِرِّ وَ تَنسَوْن‌َ أَنفُسَکُم‌؛ آیا مردم را به نیکی دعوت می‌کنید، اما خودتان را فراموش می‌نمایید».

و در آیات ۲ و ۳ سوره صف آمده است: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آَمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ(۲) کَبُرَ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ أَن تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ؛ اى کسانى‌که ایمان آورد‌‏اید چرا چیزى مى‏‌گویید که انجام نمى‏‌دهید،  نزد خدا سخت ناپسند است که چیزى را بگویید و انجام ندهید».

برای کودکان خود الگویی شایسته باشیم ؛با بردن فرزندانمان به مراکز مذهبی و ثبت نام انها در کلاس های مختلف این مراکز و شرکت در مراسمات هفتگی هیئت ها فرزندانی تربیت کنیم که به واقع سرباز امام زمان خویش باشند.

مرکز آموزش مداحی متوسلین شهرستان نی ریز با فضایی مذهبی کودکان شما را در این راه با استعانت به امام زمان (عج)یاری می نماید.

کسانی در دشوارترین دورانهای تاریخ اسلام، پرچمی را بر دوش گرفتند که هر کس آن پرچم را که پرچم ولایت حقیقی اسلام و پرچم آئین حق است پرچم قرآن ناطق است، بر دوش می گرفت باید شدیدترین شکنجه ها را تحمل می کرد. مسئله این بود که مثل کمیتها و فرزدق ها و سید حمیری ها و دعبل ها و از این قبیل کم نبودند و فقط این نبود شعری را بر اساس عقیده شان بگویند و برای چند نفر بخوانند بلکه مساله این بود که شعر آنها حامل یک پیام و حامل یک رسالت بود چیزی را می خواست به مردم تعلیم بدهد، علت اینکه کمیت تحت تعقیب قرار می گرفت و دعبل می گفت من پنجاه سال است که بار خود را بر دوش می کشم، همین پیام شعر آنها بود. من انتظار دارم برادران پیام را هیچ وقت فراموش نکنند، شما که الحمدالله برگزیدگان هستید در سراسر کشور بایستی به مداحان و همه کسانی که در این رشته و در این میدان وارد هستند این مطالب را توصیه کنید و به صورت قطعی در آورید. در شعری که می خوانید حتماً پیام را رعایت کنید. اولین چیزی که باید مورد توجه قرار گیرد، پیام است و پیام، هم در مصیبت، هم در مدح و هم در اخلاقیات وجود داشته باشد. این به عهده شماست که همچنان استوار و قوی اشعاری را که از لحاظ زبان و معیارهای شعری در سطح بالا و در عین حال حامل پیام انقلاب باشد بسرایید و عزای اسلامی را با مدایح خود و با ذکر پیامی که همه پیامبران (ص) و اولیا و اوصیا داشتند و مادحان آنها هم باید داشته باشند مزین کنید یعنی پیام دفاع از حق و مبارزه با باطل، که امروز دنیا را فرا گرفته است.

فاطمه زهرا (س) بعد از رحلت پیغمبر (صلی الله علیه وآله وسلم وسلم) برای خلافت علی بن ابیطالب (علیه السلام)، به یک مبارزه مستمر شبانه روزی دست زد و کسی نمی تواند منکر آن بشود. خود فاطمه زهرا (س) محور مبارزه بود. و لذا زن در صحنه مبارزات اجتماعی می تواند چنین حضور فعالی داشته باشد. نمی شود بگوییم او فاطمه زهرا (س) بود، به زنهای ما چه؟ بلکه چون فاطمه زهرا (س) بود، زنهای ما باید از آن الگو پیروی و اتباع کنند اگر دختر پیغمبر (صلی الله علیه وآله وسلم وسلم) نبود، اگر معصوم نبود، اگر مورد عشق و محبت رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم وسلم) نبود، اگر کارش و عملش به وسیله معصوم (علیه السلام) تقریر نشده بود که خود او هم معصوم است، ما نمی گفتیم باید پیروی کنند. او از دخترش زینب کبری (علیه السلام) خیلی بالاتر و خیلی قوی تر و خیلی جامع تر و همه جانبه در طول زندگی عمل کرد. و صحنه شوم، به عنوان یک زن در زندگی خصوصی و در زندگی خانوادگی، یعنی به عنوان یک مادر، به عنوان یک همسر، به عنوان یک زن صبور در مشکلات و به عنوان زنی که شوهرش در طول این هشت، نه سال همسرس، بیش از سی بار به جنگ رفته در عملیات شرکت کرده، این بانوی مخدره همه اینها را تحمل کرده است. پس اگر ما بخواهیم امروز این ابعاد را بشکافیم، این فقط مربوط به مسأله سازندگی زن ایرانی نیست، بلکه پیام عظیم به دنیاست. امروز جامعه زن در جهان متحیر است، در خلأ است و نمی داند چه باید بکند. دست او را گمراه سازان تمدن مادی گرفته اند و به هر جا که دلخواهشان هست می برند و سخنان مبالغه آمیز و تمجیدآمیزی هم به دروغ نسبت به زن می گوید که خیال کنند دارد از زن حمایت می شود. شما اگر اینها را مطرح بکنید و شعرای ما اگر اینها را بگویند و گویندگان ما اگر بخوانند، چه فرهنگ رایجی در زمینه مسائل زن به وجود می آید؟ ما خوشبختانه در زمینه های فرهنگی احتیاج به هیچ چیز دیگری نداریم زیرا غنی و خود کفا هستیم. این دیگر مسائل صنعتی و فنی نیست که دست ما به طرف دیگران دراز باشد. خودمان آن الگوها را داریم و باید برای دنیا صادر کنیم. لهذا روز ولادت حضرت زهرا (س) یا روز وفات آن بزرگوار در روایات مختلف و مناسبت های مختلف که هزاران ستایشگر خاندان پیغمبر (صلی الله علیه وآله وسلم وسلم) و مداح اهل بیت (علیه السلام) در هزاران مجلس، شعرهایی را می خوانند، با آن شیوه ها و روش های ممکن است وجود داشته باشد، شما ببینید چه تحولی به وجود می آید.

تا کسی اهل محبت نباشد قاعدتاً وارد این وادی نمی شود. وظیفه هر انسانی است که سرمایه محبت و معرفت و معنویت را زیاد کند.
اولاً: باید خودمان در هر سطحی که هستیم، سعی کنیم این سرمایه را زیاد کنیم و هر کسی باید خودش را بالا بکشد. سرمایه معنوی هم مثل سرمایه های مادی اگر به آن اضافه نکردیم تمام خواهد شد. بدون تعارف همه ما به یک پالایش درونی نیاز داریم. اینکه ما در زیارت می خوانیم ما معروفین به دوستی محبت شما هستیم. یک وظیفه مضاعفی را بر دوش ما می گذارد. نزدیک شدن به مراکز نور لازمه و خاصیتش نورانی شدن است.
باید با عمل نه فقط محبت به تنهائی، قنبر در خانه علی (علیه السلام) شدن کار آسانی نیست اینطور نیست که سلمان منا اهل البیت، کار آسانی باشد. لذا در این زمینه هم سعی و تلاش زیادی باید انجام شود.
سزاوار نیست مداحی با این همه پیوند مذهبی و دینی و شرعی مسائل و احکام شرعی را نداند. فراوانند مداحانی که مقید به مسائل شرعی نیستند. عدم اهمیت مداح به مسائل شرعی سبب می شود. که موقع اذان و فریضه واجب نماز از خود فتوا بدهد و به مداحی ادامه بدهد، در حالی که سیدالشهدا و همه ائمه مقید به نماز اول وقت بودند. برای آماده سازی ذهن برادران باید عرض کنیم که برنامه های دین به سه دسته تقسیم می شود.
الف) برنامه های اعتقادی. یعنی اصول دین که در رابطه با سالم سازی فکر و اعتقاد انسان است و مکلف باید نسبت به آنها خود را به درجه یقین برساند.
ب) برنامه های عملی. یعنی فروع دین یا احکام که مشتمل بر بایدها و نبایدهایی است که با انجام و یا ترک آنها همراه با اعتقاد صحیح اطاعت الهی تحقق می یابد.
ج) مسائل روانی و اخلاقی: که در رابطه با پرورش روح و سلامت روان آدمی است. هر مسلمان باید یا مجتهد باشد یا مقلد یا به احتیاط عمل نماید. فلذا مستمعین توقع دارند که مداحان به مسائل دینی بیشتر از بقیه آگاه باشند. یکی از راه های مهم خودسازی و تقویت روح موعظه است که ما مداحان کمتر به آن توجه داریم.

تا کسی اهل محبت نباشد قاعدتاً وارد این وادی نمی شود. وظیفه هر انسانی است که سرمایه محبت و معرفت و معنویت را زیاد کند.
اولاً: باید خودمان در هر سطحی که هستیم، سعی کنیم این سرمایه را زیاد کنیم و هر کسی باید خودش را بالا بکشد. سرمایه معنوی هم مثل سرمایه های مادی اگر به آن اضافه نکردیم تمام خواهد شد. بدون تعارف همه ما به یک پالایش درونی نیاز داریم. اینکه ما در زیارت می خوانیم ما معروفین به دوستی محبت شما هستیم. یک وظیفه مضاعفی را بر دوش ما می گذارد. نزدیک شدن به مراکز نور لازمه و خاصیتش نورانی شدن است.
باید با عمل نه فقط محبت به تنهائی، قنبر در خانه علی (علیه السلام) شدن کار آسانی نیست اینطور نیست که سلمان منا اهل البیت، کار آسانی باشد. لذا در این زمینه هم سعی و تلاش زیادی باید انجام شود.
سزاوار نیست مداحی با این همه پیوند مذهبی و دینی و شرعی مسائل و احکام شرعی را نداند. فراوانند مداحانی که مقید به مسائل شرعی نیستند. عدم اهمیت مداح به مسائل شرعی سبب می شود. که موقع اذان و فریضه واجب نماز از خود فتوا بدهد و به مداحی ادامه بدهد، در حالی که سیدالشهدا و همه ائمه مقید به نماز اول وقت بودند. برای آماده سازی ذهن برادران باید عرض کنیم که برنامه های دین به سه دسته تقسیم می شود.
الف) برنامه های اعتقادی. یعنی اصول دین که در رابطه با سالم سازی فکر و اعتقاد انسان است و مکلف باید نسبت به آنها خود را به درجه یقین برساند.
ب) برنامه های عملی. یعنی فروع دین یا احکام که مشتمل بر بایدها و نبایدهایی است که با انجام و یا ترک آنها همراه با اعتقاد صحیح اطاعت الهی تحقق می یابد.
ج) مسائل روانی و اخلاقی: که در رابطه با پرورش روح و سلامت روان آدمی است. هر مسلمان باید یا مجتهد باشد یا مقلد یا به احتیاط عمل نماید. فلذا مستمعین توقع دارند که مداحان به مسائل دینی بیشتر از بقیه آگاه باشند. یکی از راه های مهم خودسازی و تقویت روح موعظه است که ما مداحان کمتر به آن توجه داریم.

برای اینکه انسان شعر خوب بگوید اخلاص کافی نیست. شعر یک علم است، یک فن است، یک دانش است. خود شعر یک هنر است، اما دانش هم دارد و مثل دیگر دانشها اندازه دارد، متر دارد و مثل بقیه چیزها اهل فن می توانند درجه آنرا مشخص کنند، جستجو کنند و بهترین را بیاند و بخوانند. کسی که شعر متوسطی گفته، اگر با اخلاص هم گفته، آن را بین خودش و خدا نگه دارد. شعر متوسط اصلاً نخوانید، شعر پایین و غلط را اصلاً نخوانید.

دو خصوصیت برای مدح اهل بیت (علیه السلام) لازم است. یکی اینکه محبت ما را به اهل بیت (علیه السلام) زیاد کند، و لذا هر شعری باید محبت مستمع را به اهل بیت (علیه السلام) زیاد کند، که خود آن محبت ضامن همه چیز است. شعرهایی که راجع به اخلاقشان، گذشتشان، عفوشان و فضایل ایشان است خیلی خوب است. و خصوصیت دوم، شعرهایی است که دستورالعمل و الگوی زندگی آنها را به ما نشان می دهد. مثل صراحت شان، شجاعت شان، حق گویی شان، ایثارشان، انفاق شان و محو کردن خودشان در خدا.
در دعاها و در زیارت نامه های ما تعبیرات عاشقانه و خیلی خوب هست که حقایقی را نشان می دهد. اینها را باید محور قرار دارد آنچه را مثلاً فرض کنید شیخ و ابن طاووس و بزرگان در کتابهای شان گفته اند و مفید در ارشاد آورده، اینها را بایستی محور قرار داد و بعد آنها را به شکل زیبا و شایسته ای ارائه کرد. حالا به چه شکلی، هر کسی سلیقه ای دارد، بر آن ایرادی وارد نیست.

بر گرفته از کتاب آموزش اصول و فنون مداحی

یکی ازمبحث آداب و اخلاق مداحی انصاف در نقل مطالب و انصاف در توسل و روضه می باشد.

منظور از انصاف در نقل مطالب و مصائب و مناقب اهل بیت (علیهم السلام) خودداری از افراط که همان اغراق و غلو است و شدیداً مورد نکوهش حضرات معصومین (علیهم السلام) است و تفریط که همان گفتارهای مادون شئونات محمد و آل محمد است یعنی اینکه نه آنان را در حد الوهیت که خاص پروردگار است بدانیم و نه آنان را آنقدر پایین بیاوریم که با موجودات دیگر تشبیه و تمثیل بیاوریم و نباید اعتقادات مؤمنین را راجع به اهل بیت (علیهم السلام) بر شک و وسوسه بیاندازیم که ندانند بالاخره راجع به اهل بیت (علیهم السلام) کدام حد را بپذیرند.
امام حسین (علیه السلام) روز عاشورا در آخرین وداع فرموده اند ای اهل بیت من پس شکوه مکنید و چیزی بر زبان نیاورید که ارزش شما را بکاهد و در شأن شما نباشد. این هشدار درس مهمی است که مداحان، شعرا و خطبای محترم باید آن را فراموش نکنند. یکی از موارد انصاف در روضه این است که شهادت آن بزرگواران ضعف تلقی نشود زیرا خود امام (علیهم السلام) می فرمایند امیدوارم آنچه خدا برای ما اراده فرموده است خیر باشد چه کشته شویم و چه پیروز گردیم. لذا بی انصافی است که کسی آنقدر نا آگاه باشد که با معلومات کم بخواهد در بیان و توصیف و ذکر و مدیحه و مرثیه تفریط یا افراط نماید.
انصاف در نقل مطالب شناخت حدود آداب و مقام و شئونات و مراتب اهل بیت (علیهم السلام) است اینکه کسی در حق آنان غلو نکند. و حسین الهی و زینب الهی و اکبر الهی بگوید نه آنقدر آنان را پایین بیاورند که با پرنده و گل و گیاه که همه خلقت برای آنها خلق شده آنان را قیاس و تشبیه کنند.
حضرت امیر (علیه السلام) می فرماید:
آل محمد را با هیچ احدی ابداً مقایسه نکنید. وقتی قیاس اهل بیت علیهم السلام حتی با فردی غیر از امام صحیح نیست. آن وقت نباید آنها را با سایر موجودات قیاس نمود.
چه زیبا گفت شاعر:
دیشب جمال رویت تشبیه ماه کردم - تو به ز ماه بودی من اشتباه کردم
اما انصاف در توسل و روضه:
معمولاً در بسیاری از جلسات اعم از ایام موالید و وفیات اهل بیت (علیهم السلام) ، ختم، مجالس دعا و هیات هفتگی بویژه در شهرهای بزرگ بالاخص تهران بزرگ معمولاً تعداد مداحان زیاد است.
بارها دیده شده است برای یک دقیقه بیشتر خواندن برخی از آقایان مداح با هم مقابل چشم صدها نفر نزاع می کنند. لازمه رعایت این مهم طهارت نفس، اخلاص در عمل، ادب و شعور بالاست.